Nhắc đến Trường Sa là nhắc đến gian khổ, khắc nghiệt. Nhưng sự thật là ở Trường Sa ngoài tinh thần cảnh giác cao độ, sẵn sàng chiến đấu, sau những giờ phút huấn luyện vất vả, lính đảo Trường Sa đã có nhiều cuốn sách, nhiều tờ báo làm bạn. Đọc sách báo và chiến đấu là hai nửa tâm hồn làm nên hình ảnh những chiến sĩ quả cảm mà đầy chất nhân văn.
 Chiến sĩ trên đảo Sơn Ca Tư thế sẵn sàng Nơi "tấc biển, tấc vàng” của ta lâu nay có lẽ chưa một ngày yên ả với việc vùng biển, vùng trời và các điểm đảo luôn bị những "con mắt cú vọ” nhòm ngó. Ngày càng gia tăng những hành động từ phía nước ngoài có khả năng tăng thêm sự bất ổn trên Biển Đông. "Diễn biến phức tạp, khó lường, không theo quy luật” là cụm từ mà Thượng tá Trần Như Hải - Chỉ huy trưởng đảo Nam Yết nói về hoạt động của các tàu quân sự nước ngoài ở vùng biển do đảo quản lý. Sinh Tồn là một trong những đảo "nóng” nhất ở quần đảo Trường Sa, vì nằm xen kẽ với các điểm đảo của ta bị nước ngoài chiếm giữ trái phép. Các chiến sĩ luôn phải đề phòng mọi tình huống có thể xảy ra từ phía các phương tiện của nước ngoài. Thuộc đội xuồng CQ của ban Kỹ thuật, Thiếu úy Vũ Văn Tuấn cho biết: "Khi tàu thuyền nước ngoài xâm nhập trái phép, các anh rất nhiều lần đưa xuồng ra sử dụng còi ủ, loa tuyên truyền, tín hiệu bằng tay để cảnh báo, xua đuổi. Các đối tượng nước ngoài thường có những hành động khiêu khích nhằm khiến ta mắc mưu, nếu bực tức, nóng vội sẽ dễ gây ra những hậu quả khó lường. Vì thế, xử trí trên biển luôn phải kiên trì và giữ khoảng cách”, anh Tuấn nói. Da mặt sạm đen, Thượng úy Đặng Ngọc Khánh - Chỉ huy trưởng đảo chìm Đá Thị cho biết, ứng phó với những biểu hiện, diễn biến phức tạp, cán bộ và chiến sĩ trên đảo luôn đảm bảo tốt chế độ trực chỉ huy, trực ban, trực chiến, trực phòng không, giữ liên lạc 24/24, canh gác, tuần tra liên tục. Và cũng không riêng Thượng úy Khánh, trên các đảo từ cán bộ đến chiến sĩ, trong nắng gắt, oi nồng, gió biển mặn với cường độ công việc cao, ai nấy đen bóng rắn rỏi, gân guốc. Theo Trung úy tăng thiết giáp Lại Đắc Huy công tác tại đảo Nam Yết, việc theo dõi tình hình trên biển, trên bầu trời phải liên tục, nắm bắt mọi động thái, đảm bảo không bỏ sót. Và người lính cũng luôn ở trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu nếu có sự cố xảy ra. Đáp ứng tốt những yêu cầu trên, cùng với việc luôn tỉnh táo duy trì nghiêm túc các chế độ trực theo quy định, công tác huấn luyện là nhiệm vụ trọng tâm tại các đảo. Đại tá Nguyễn Viết Thuân – Phó Chỉ huy trưởng Lữ đoàn 146 – Vùng 4 hải quân cho biết, với phương châm thuần thục, cơ bản, vững chắc, ngoài các nội dung huấn luyện theo quy định trong quân đội, chiến sĩ Trường Sa còn tăng cường huấn luyện ở những điều kiện thời tiết phức tạp như ban đêm, khi sóng gió, thủy triều… Đại tá Thuân nhấn mạnh: Công tác huấn luyện ở quần đảo Trường Sa là một trong những yếu tố đặt ra đầu tiên. Với các lực lượng trong biên chế, đó là bảo vệ chủ quyền và lấy từng điểm đảo, từng thao trường để đề ra nội dung, phương pháp huấn luyện phù hợp… Còn đối với các lực lượng hiệp đồng thì phải tăng cường huấn luyện đảm bảo phủ kín trên không, mặt biển, không để sót mục tiêu. Luôn luôn đề phòng, liên tục huấn luyện trên cơ sở các điều kiện thực tế, cán bộ chiến sĩ biển đảo Trường Sa rèn cho mình tác phong cơ động nhanh, phản ứng kịp thời và phối hợp chặt chẽ. Chỉ huy trưởng đảo Sơn Ca - Trung tá Đỗ Thế Tuyến cho biết, qua diễn tập trình độ chiến đấu của bộ đội thực sự được nâng cao, sau diễn tập đã bổ sung kịp thời vào các phương án tác chiến, đáp ứng yêu cầu sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc đảo. Theo đó, cán bộ, chiến sĩ trên đảo xác định rõ đối tượng, đối tác, không để bị động, bất ngờ, sẵn sàng đánh bại các hành động xâm phạm chủ quyền của đối phương, giữ vững đảo trong mọi tình huống.  Báo chí đến với chiến sĩ trên đảo Đa sắc màu Dễ dàng tìm đến Phòng Hồ Chí Minh trên các đảo của quần đảoTrường Sa để thấy những tủ sách, giá sách xếp gọn gàng. Ngoài các chồng báo, tạp chí, là chật ních những gáy sách. Đó là trên đảo nổi, còn ở các đảo chìm - nơi chật hẹp hơn nhiều thì tủ sách được đặt trong một phòng làm việc, cũng là phòng nghỉ. Mỗi đảo có trên dưới một nghìn đến vài nghìn đầu sách thuộc nhiều loại: lịch sử, chính trị, pháp luật, xã hội, danh nhân, đối nhân xử thế, văn hóa, phong tục, sách tiếng Anh, sách ôn thi đại học, cao đẳng…, đặc biệt là sách văn chương. Xuất hiện ở đây nhiều tác phẩm, tuyển tập của các tên tuổi như Nguyễn Công Hoan, Nam Cao, Thạch Lam, Chế Lan Viên, Tô Hoài…, cho đến thế hệ các nhà văn, nhà thơ Chu Lai, Y Phương, Ngô Văn Phú, Anh Ngọc, rồi Hồ Anh Thái, Bùi Anh Tấn và nhiều tác giả trẻ hơn sau này. Tất nhiên, lắm sách mà cứ cất trên giá thì chẳng ích gì! Ở đây, nhiều cuốn sách, tập truyện nhìn không còn mới, bìa, trang đã xộc xệch, có nếp gấp - dấu hiệu của việc sách hay được đọc. Trò chuyện với các cán bộ, chiến sĩ được biết, ngoài thời gian huấn luyện, thể thao, tăng gia…, anh em thường lên Phòng Hồ Chí Minh mượn sách, báo, tạp chí về đọc. Thiếu tá Vũ Đình Tuân – Chính trị viên một cụm chiến đấu trên đảo Nam Yết, kiêm quản lý Phòng Hồ Chí Minh cho biết: Phòng luôn mở cửa vào giờ nghỉ, ngày nghỉ là anh em lên mượn. Có cậu ôm bốn, năm cuốn về. Buổi tối mát, phòng mở quạt, một số người lên đọc tại chỗ. Có lần sách mới vừa đưa từ đất liền ra đã được mượn… hết sạch! Chủ đề, nội dung sách cũng được đón chào rất đa dạng. Người thích đọc về các danh nhân, các vị tướng. Người khác ưa ca dao, truyện cười cho đầu óc sảng khoái. Có những cậu lính trẻ vẫn mê truyện tranh. Một số chiến sĩ hay mượn sách ôn thi để tiếp tục nuôi giấc mơ đại học. Tại đảo nổi Đá Thị, Chính trị viên - Thượng úy Ngô Quang Điền cho biết, anh em ở đây thích đọc về các giai đoạn kháng chiến chống ngoại xâm, các trận đánh. Một số đồng chí thích những cuốn sách về phong cách sống, suy nghĩ, tâm sự… của tuổi trẻ. Thượng úy Hoàng Ngọc Sơn với nhiệm vụ chính bên quân lực nhưng kiêm nhiệm thêm vai trò nhân viên chính trị đảo Song Tử Tây. Anh cho biết: anh em thích đọc truyện ngắn, tiểu thuyết, một số thích sách lịch sử, quân y hay mượn sách chuyên môn để tham khảo. Còn theo Thiếu úy Lê Thành Độ, mới ra Song Tử Tây công tác thì nhiều lính trẻ thích đọc thơ tình.
Góp thêm "chất” văn hóa Đọc vào có khác! Nhiều chiến sĩ kể, ở nhà hầu như chẳng chạm đến quyển truyện, cuốn sách nào. Nhưng ra đảo thì lại theo phong trào rồi tự mình thích đọc, dần dần hình thành thói quen mượn sách, báo, tạp chí. Đời sống văn hóa, tinh thần ngoài đảo đã được cải thiện với vô tuyến, sóng di động, sách báo…, giúp bộ đội nắm được nhiều thông tin, kích thích những suy nghĩ, nhận định về đời sống. Trung tá Phạm Văn Dũng - Chính trị viên đảo Sinh Tồn cho biết: Một tuần ở đảo ít ra có khoảng 40 lượt mượn đăng ký, không kể anh em đọc truyền tay nhau. Có sách, nhiều đồng chí thêm am hiểu xã hội, những nề nếp, tác phong khi ở nhà đã có sự thay đổi. Đặc biệt là trong giao tiếp, ăn nói, anh em cũng chững chạc hơn. Công việc bề bộn với việc quản lý sách, cán bộ thường phải kiêm nhiệm. Sách vở phải thường xuyên sắp xếp và còn định hướng để chiến sĩ tìm đọc, những người được giao chăm lo Phòng Hồ Chí Minh rất cần mẫn và nhiệt tình. Chính trị viên phó của đảo Trường Sa lớn – Trung tá Trịnh Xuân Tô đã nhiều năm gắn bó với những cuốn sách khi công tác qua nhiều đảo nhận xét: Số sách ngày càng nhiều hơn, phong phú hơn so với các năm trước, đáp ứng được một phần nhu cầu khá đa dạng của cán bộ, chiến sĩ. Nhiều anh em chăm đọc, khả năng nói, viết tăng lên. Theo Trung tá Tô, hưởng ứng phát động từ quân chủng, đơn vị còn khuyến khích bộ đội tự viết những mẩu truyện nhỏ, những trang suy nghĩ, qua đó thấy văn phong, ngôn ngữ của chiến sĩ được cải thiện hiệu quả, có nhiều bài viết hay. Trung tá Tô cho biết, người phụ trách các công tác của Phòng Hồ Chí Minh phải gương mẫu, chăm đọc, viết lách cũng phải thạo, có như thế mới thêm cuốn hút anh em vào việc đọc sách cũng như các hoạt động văn hóa, văn nghệ khác. Cùng với cây súng, những cuốn sách đã bắt đầu có thể coi như người bạn tinh thần của các chiến sĩ Trường Sa. Hoàng Thi |
